PAHALIYA ÜRET UCUZA SAT
Ekonomide en çok can yakan
çelişkilerden biri şu günlerde inşaat
sektöründe yaşanıyor.
Bir evi yapmak her geçen gün daha
pahalı duruma gelirken,biten evlerin
tiketi aynı hızla ucuzluyor. Yani
maliyet yukarı,fiyat aşağı.Bu makas
neden açılıyor?
Önce maliyete bakalım.Çimento,demir,
cam,yalıtım malzemesi... Hepsi dövizle
geliyor ya da dövize endeksli. Enerji
faturaları,işçilik,ruhsat harçları,sigorta.
Müteahhidin kasasından çıkan para
2023'e göre neredeyse iki katına çıktı.
...........
Bankadan kredi çekip arsa alan,proje
başlatan herkes "zarar etmeden satmam"
diye hesap yapıyor.Kağıt üstünde mantık
bu.
.............
Peki fiyatlar neden düşüyor?
...........
Çünkü ev alacak kişi yok.Faiz yüzde
50'lere yaklaştığında 2 milyon liralık konut
için ödenecek aylık taksit,asgari ücretlinin
hayalini bile zorluyor.
.............
Konut kredileri durdu.Yatırımcı "kira getirisi
faizi geçmiyor" diyerek kenara çekildi.
............
Elinde 3-4 dairesi olanlar ise "nakte döneyim"
telaşında.Talep bu kadar düşünce,maliyet
ne kadar artarsa artsın,piyasa kendi dengesini
fiyat kırarak buluyor.
...........
Ortada iki farklı Türkiye var.Bir yanda inşaatı
bitiremeyen,yarım kalan şantiyeler,
konkordato haberleri.Diğer yanda "fiyatlar
düştü mü" diye ilan kovalayan alıcılar.
..........
Düşen fiyat herkesi mutlu etmiyor çünkü
düşüş,alım gücünün artmasından değil,
piyasadaki donmadan kaynaklanıyor.
..............
Bu denklem uzun sürmez.Maliyeti
karşılamayan müteahhit yeni projeye
girmez.
Arz iyice kısılırsa,talep bir gün faizler
gevşediğinde geri döndüğünde elimizde
satılacak konut kalmaz.O zaman da bugün
"ucuzladı" dediğimiz fiyatları mumla ararız.
............
Çözüm tek kalemde değil.İnşaat girdilerinde
vergi ve enerji yükü hafifletilmeden maliyet
düşmez.Krediye erişim kolaylaşmadan da
talep canlanmaz.Aksi halde hem üreten
batar hem almak isteyen evsiz kalır.
............
Kısacası,şu anda piyasa "pahalıya üret,ucuza
sat" çıkmazında.Bu da sürdürülebilir değil.Ya
maliyetler inecek ya da fiyatlar yukarı gidecek.
Üçüncü bir yol yok.
